Recensies 1998-1999

Voor het slotconcert van de Coupe Mondiale op 25 oktober 1998 in Nijmegen waren twee orkesten uitgenodigd samen een concert te verzorgen in de concertzaal van De Lindenberg. Vóór de pauze speelde RAC Bennekom o.l.v. Gert van Ruiswijk een heel afwisselend concert dat mede door de droge akoestiek van de Lindenberg erg helder klonk. De opening was de SYMFONIE IN B-DUR van JOHANN CHRISTIAN BACH, waarin het orkest met strakke registers mooi de barokmuziek uit die tijd weergaf. Muziek waarbij je op het puntje van de pluche stoelen ging zitten om alles goed te horen en gelukkig was er nog heel wat publiek op deze laatste dag van de Coupe Mondiale-week.

Heel verrassend was VATHEK, een concert voor accordeonorkest van JOHN FRANCESCHINA. Dit stuk, speciaal gecomponeerd voor RAC Bennekom, heeft in totaal drie delen. Op dit concert werd (helaas ... ) alleen het tweede deel vertolkt: Scherzo and Arioso. Onverwachte klanken, snelle loopjes, melodieuze lijnen, jazz-invloeden, van alles was te horen in dit werkelijk wervelende stuk: een muzikaal compliment voor componist, dirigent en natuurlijk het orkest! Ik heb er ademloos naar geluisterd...

Voor SUMMER van de Nederlandse componist WIM BRANDSE was de fluitiste Marieke van Duren uitgenodigd als soliste en zij kwam moeiteloos boven het uitstekend begeleidende orkest uit. In de zaal klonk de stemming niet overal perfect, maar stemmen met een accordeonorkest valt dan ook niet mee.

Vervolgens speelden ze NOVITANGO van ASTOR PIAZZOLLA, in een uitstekende bewerking van Robert Baas. Vurige muziek, heel muzikaal gebracht door dit grote orkest uit Bennekom. Als toegift volgde een gouwe-ouwe die vrijwel elke muzikant zal herkennen: ESPANA CANI. Vooral het begin hiervan werd, mede dankzij het exacte slagwerk, heel scherp en ritmisch neergezet, een spannend klinkende start, die later nóg uitbundiger had mogen worden. Kortom: een programma waar dit superieur spelende orkest veel mensen een plezier mee heeft gedaan, op een heel goede, enthousiaste en persoonlijke manier aan elkaar gepraat door de dirigent Gert van Ruiswijk.

Na de pauze was de eer aan Alphen Opus 2 o.l.v. Sergé Latychev, die hun deel van het concert openden met BOARDWALK van de Nederlandse componist AD WAMMES: een heerlijk meeslepend muziekstuk, waarbij hij het publiek een draaimolen (Merry go Round), een reuzenrad (Ferriswheel) en een achtbaan (Looping) voorschildert. Deze minimal-achtige muziek werd deze middag werkelijk fantastisch gespeeld! De dynamische mogelijkheden van de Lindenbergzaal werden in HEKSENCAPRIOLEN van de in Nederland wonende componiste LORRE LYNN TRYTTEN volledig benut! Wat een spanning in dit werk, waarin vooral het slagwerk uitblonk en de verhoudingen perfect waren.

Het stuk EQUI van JOS VAN DER WULP beleefde deze middag haar première: een heel geslaagde suite in vier zeer verschillende delen, die allen met een speciaal paard zijn verbonden (Equi betekent dan ook: Paarden). De componist zelf kondigde het stuk aan en gaf een korte, humoristische uitleg over de titels van elk deel. Het eerste paard, Boeképhalos, liet zich horen in een statig eerste deel, waarin je de Romeinen werkelijk kunt horen marcheren. Het tweede paard, Rossinante, verklankt het droevige bestaan van het paard van de ridderlijke Don Quichotte, een prachtig langzaam deel, waarin de accordeonklank subtiel en orkestraal tegelijk is. In het vrolijke derde deel horen we Jolly Jumper, het bekende paard van stripheld Lucky Luke, in echte strip-muziek, met duidelijk jazz-invloeden. Een ontzettend leuk deel! Als laatste tekent de componist Beijaert, het belangrijk, sterke ros van de vier Heemskinderen, die zo treurig aan zijn eind komt. Ook hierin sterke jazz-invloeden en een duidelijke sfeertekening met stemmingsverschillen. Een aanwinst voor het orkestrepertoire, deze nieuwe compositie van Jos van der Wulp en ontzettend mooi gespeeld door Alphen!!! Overigens is dit stuk speciaal voor dit orkest gecomponeerd...

Het volgende muziekwerk klonk letterlijk geweldig: SUITE GOTIQUE van LÉON BOËLMANN in een bewerking van Rob Zieverink. Prachtige orgelklanken in fff vulden de hele zaal en de snelle, zachte delen klonken heel helder. De arrangeur was zelf ook aanwezig en beslist zeer tevreden over deze uitvoering. Als slot werd ASTOR PIAZZOLLA nogmaals ten gehore gebracht, maar nu de overbekende LIBERTANGO in een uitstekend arrangement van René te Bogt. Het begin klonk wat onzeker, maar gelukkig herstelde Alphen later in dit stuk zijn eigen evenwicht. Ook van Alphen Opus 2 hoorden we een toegift: een eerder gespeeld fragment uit Heksencapriolen van Lorre Lynn Trytten.

Hulde voor dit orkest en zijn geweldige dirigent!

Huilde ook voor deze officiële afsluiting van de Coupe Mondiale 1998,
wat met deze twee buitengewone orkesten zeker de moeite waard was.

Mylène Boekhorst

Het kerkje van Haringhuizen steekt licht af tegen de diep grijsblauwe lucht. De natte sneeuw jaagt horizontaal over het land. Maar desondanks is de kerk goed gevuld: liefhebbers genoeg voor Alphen Opus 2, een uniek accordeonensemble. Op het programma staan louter twintigste eeuwse componisten, de meesten van Nederlandse origine.

Het klankidioom is niet bepaald toegankelijk, het is meer muziek voor de specialist en de goed getrainde luisteraar. Vermoedelijk is het heel spannend om uit te voeren. De uitvoering zelf getuigt van grote klasse, Alphen Opus 2 is zonder meer een top-orkest te noemen.

Het openingsnummer is van Jos van der Wulp en heet Equi. Het gaat over paarden. Het tweede nummer is van Gerie Daanen en is genaamd: Très composiciónes pora Orchestra de acordéon: Het eerste deel, Milonga, wordt gekenmerkt door een zeer modern klankidioom. De ritmiek is stuwend, zoals je van Zuidamerikaanse muziek mag verwachten. In Valse Somnabule klinken twee verschillende emoties door: enerzijds slepende melancholie en anderzijds grote uitbundigheid. De tango Guiñar Ojo is gebaseerd op een 'dialoog tussen tragiek en passie'. De tango, symbool van uitdaging, hofmakerij en werving, gevolgd door gepassioneerde dans, of, zo je wilt, een lange intro waarbij een enorme spanning opgebouwd wordt die in een heftige dans tot ontlading komt.

Boeiende, emotionele muziek, waarbij de accordeons die typische drive laten horen die kenmerkend is voor de tango. Voorts 'Cirkels' van Van den Booren. Dit werk is opgebouwd uit wrange klanken, de diatoniek is ver te zoeken. Hierna van Léon Boëllmann Suite Gotique. Hoewel het ensemble slechts uit 12 personen bestaat ziet men kans de klankkleur van een groot orgel te benaderen. Het werk is wat melodieuzer van aard.

Na de pauze een ballet-suite van Hans Brehme. Het derde deel hiervan is polyfoon opgezet, een fuga met omkering volgens de oude rederijkerstraditie. Knap gecomponeerd. Vervolgens van Henk op 't Ende, afkomstig uit onze regio, Arainn Mhor, geïnspireerd op het Ierse landschap. Modern, maar welluidend. En dát wil het publiek toch graag, horen.

Van Lorre Lynn Trytten de Heksencapriolen, speciaal voor dit ensemble gecomponeerd. En als uitsmijter Fiddle-Faddle van Leroy Anderson, in een bewerking van de dirigent. Dit is nu muziek waar ook voor de argeloze toeschouwer iets aan te beleven valt.

Noor Hartsuijker

Stuwende ritmen vullen de zaal. Op het kleinste stukje podium draaien twee Tangodansers op de uitdagende klanken van een 'Valse Somnabule'. Een bijna agressieve passie is te voelen.

Toch staat er geen Latijns-Amerikaanse dansgroep op het podium in het concertgebouw van Haarlem. Alphen Opus 2, een uit 11 spelers bestaand accordeonorkest, lukt het met hun instrumenten deze schets voor de ogen van de toehoorders te creëren. Of het nu hartstochtelijke, peinzende of trotse klanken zijn, de Russische dirigent Sergé Latychev voert zijn ensemble met zekere hand door het 1½ uur durende programma. Zes werken van hedendaagse componisten speelt het sinds 1995 bestaande orkest voor de meer dan 150 toehoorders. Latychev's groep kan zich makkelijk aan het doorlopend hoge niveau van de moderne stukken aanpassen.

Alphen Opus 2 geeft op deze zondagmiddag met name die stukken met een hoge graad aan emotie en lichte melancholie, bijzonder gevoelig vorm. Aan het begin ontvouwt het orkest het karakter van 'Bouképhalos'. een van de vier paarden die Jos van der Wulp in zijn werk 'Equi' portretteert. Latychev toont de nadenkelijke stemming in bewust gekozen extreem langzame tempi. Men ziet hoe Don Quichotte, de eenzame strijder tegen de windmolens, zijn Rossinante over dorre landschappen voert.

Eveneens indrukwekkend: het vredige Intermezzo uit de door Rudolf Würthner gearrangeerde Ballett-Suite van Hans Brehme. Als in een Bach-fuga zet het thema zich in alle stemmen voort. Een genot voor de toehoorder zijn hier de nauwkeurig verwerkte versieringen.

Een behekst spectrum van geluiden ontplooit de slagwerker van Alphen Opus 2 in de 'Heksencapriolen' van Lorre Lynn Trytten. Het kleppert, knettert en kraakt. De accordeonisten bereiken overtuigend met disharmonische klanken een griezelige nachtstemming, Alleen door een thema dat aan een middeleeuwse rondedans doet denken, klaart het tweeduister kort op.

Verzekerd van succes is Gerie Daanen's 'Très composiciónes pora Orquestra de Acordeón' in de handen van het ook in ritmische details goed op elkaar ingespeelde team. Doordringend klinkt het in alle stemmen opeenvolgend terugkerende thema in het eerste deel, de 'Milonga'. Krachtige contrasten zijn in het derde deel. de 'Tango Guiñar Ojo', in forte en piano duidelijk tegenover elkaar gezet.

Golven die op de oever breken. laat Henk op 't Ende in zijn compositie 'Arainn Mhor' horen, een impressie van een Iers eiland. Het klokkenspel-motief doet denken aan de laatste druppels van een regenbui die over het lerse eiland is getrokken. Een levendige indruk van de korte maar intensieve vertaling van een foto naar een muziekstuk.

Bij de 'Suite Gothique' van Léon Boëllmann (gearrangeerd door Rob Zieverink), anders een hoogtepunt aan het slot van een concert van dit orkest, heeft de akoestiek van de zaal het niet goed voor met de spelers van Alphen Opus 2. Wat anders beantwoordt aan de overweldigende kracht van een orgel, ebt nu weg in de hoogte van de zaal. Het brede klanktapijt van de 'Introduction-Choral' vervaagt in het Concertgebouw van Haarlem.

Toch is de totaalindruk overweldigend. Na een langaanhoudend applaus speelt Alphen Opus 2 een toegift. Met Fiddle-Faddle, een stuk van Leroy Anderson, door de dirigent gearrangeerd, toont het ensemble nog een keer zijn sterke kant: precisie met pep!

Beate König