Recensies 2006-2007

Ook in het seizoen 2006-2007 heeft Alphen Opus 2 getracht weer regelmatig de publiciteit te trekken voor haar activiteiten. In deze rubriek brengen wij interessante interviews of geven wij recensies of andere reacties naar aanleiding van uitgevoerde concerten.

De voortrekkersrol van Alphen Opus 2, een inventarisatie van Beatrice Dees in nummer 11/06 (oktober/november 2006) van Akkoord Magazine over wat het publiek in het nieuwe seizoen kan verwachten van Alphen Opus 2
Alphen Opus 2 en de Kapella Slava Cultura o.l.v. Sergé Latychev: ‘Definitely Dutch’, een recensie van Johan Laffra in aflevering 2006-6 van Samenspel, het tweemaandelijks orgaan van de NOVAM (Nederlandse Organisatie voor Accordeon en Mondharmonica), naar aanleiding van ons eerste concert in de reeks Definitely Dutch in de Philharmonie Haarlem op 29 oktober 2006
Supplement bij muziekbespreking nr. 6 van 2006, de vaste rubriek van Cor van Meteren in Samenspel, het tweemaandelijks NOVAM-magazine, waarin hij verslag doet van zijn ervaring bij ons concert in de Geertekerk te Utrecht op 19 november 2006
'muziek' of 'MUZIEK', een beschouwing van Nel Boellaard, accordeoniste van Alphen Opus 2, in jaargang 17 aflevering 2 (1ste kwartaal 2007) van het blad Klank over haar beleving van het Definitely Dutch-project.
Russisch concert in Heiloo: Wie jarig is, trakteert!, een recensie van Johan Laffra in aflevering 2007-2 van Samenspel, het tweemaandelijks orgaan van de NOVAM, naar aanleiding van het speciale concert ter gelegenheid van de 50ste verjaardag van dirigent Sergé Latychev in de Kapel van de G.G.Z. Noord-Holland (voormalige Willebrordus-stichting) in Heiloo op 11 maart 2007
Alphen Opus 2: 'Op verzoek' in de Koogerkerk, een recensie van Johan Laffra in aflevering 2007-3 van Samenspel, het tweemaandelijks orgaan van de NOVAM (Nederlandse Organisatie voor Accordeon en Mondharmonica), naar aanleiding van het slotconcert in de Koogerkerk in Zuid-Scharwoude op 29 april 2007.

O p d e l e s s e n a a r

De voortrekkersrol van Alphen Opus 2
Tekst: Beatrice Dees

Ze hebben een passie voor hedendaagse muziek, geven opdrachten aan componisten en werken mee aan theaterproducties. Er waren concertreizen naar Moskou, Finland en Amerika. Onlangs speelde Alphen Opus 2 De Trein en de Liefde van Jense Meek, voor accordeonorkest, gemengd koor, mannenkoor en kinderkoor. Wat staat er op de lessenaar van dit opmerkelijke ensemble?

Dit najaar geeft Alphen Opus 2 een aantal concerten onder de naam Definitely Dutch met gloednieuwe composities van Nederlandse componisten. 'Het ensemble is voortgekomen uit een eenmalig project, omdat dirigent Sergé Latychev in Moskou wilde laten horen waartoe een Nederlands accordeonensemble in staat is', vertelt Hanny van Holland, samen met Gudie Klaver oprichter van Opus 2. 'We planden zeven repetities in een half jaar. Het was zo leuk dat we na de tournee verder gingen. Na twee jaar gaven we onze eerste compositieopdracht.'
Peter Klaver heeft in dit project een dubbelrol, hij speelt accordeon en slagwerk. 'Componist Gijs van Dijk heeft voor ieder orkestlid een aparte partij geschreven. De aandacht is dus niet alleen voor de eerste partij. Paleisgeesten van geluidsarchitect Harry de Wit is voor mij iets bijzonders; de aankleding van het geluid heeft heel speciale kenmerken. Ik heb daarin een lastige marimbapartij. Daarop moet ik keihard studeren en dat nummer staat nu bij mij op de lessenaar. Wij spelen op hoog niveau. De avond voor een repetitie of concert kan ik echt geen fles wijn drinken. Ik beschouw het als een training: je moet er wat voor willen doen.'
Accordeonist Frits Verwayen vindt het persoonlijk contact met de componisten van groot belang. 'De componist weet niet altijd hoe het stuk klinkt. In overleg brengen we soms veranderingen aan. Dirigent Sergé Latychev speelt een grote rol; hij haalt het lyrische in het ensemble naar boven. Hij is één brok rust. Als iets niet helemaal werkt, komt hij met beelden. Mijn favoriet in dit programma is Schimmen in de kathedraal van Lorre Lynn Trytten, mooi van samenklank. We proberen een voortrekkersrol te vervullen en we zijn er trots op dat we zoveel premières mogen spelen.'
'Het is een heerlijk proces', zegt Niek van Uden, dit jaar afgestudeerd als accordeonist. 'De amateurs werken vanuit hun enthousiasme en doorzettingsvermogen. Ik heb wat minder studietijd nodig. Maar iedereen is even belangrijk. De componisten komen naar een studieweekeind, zodat we kunnen vragen hoe het moet klinken. Dat is een prettige samenwerking. Wij doen veel moeite om "een nieuwe taal" te leren. De uitvinder van die taal zit erbij en geeft aanwijzingen. Als een componist zegt: dit klinkt zoals ik me heb voorgesteld, is dat voor ons een compliment.'

Alphen Opus 2 en de Kapella Slava Cultura o.l.v. Sergé Latychev: ‘Definitely Dutch’
door Johan Laffra

Op zondag 29 oktober jl. vond in de gerenoveerde Philharmonie te Haarlem het eerste in een reeks van drie concerten plaats onder de veelzeggende titel Definitely Dutch; een muzikale samenwerking tussen Accordeon Ensemble Alpen Opus 2 en het koor de Kapella Slava Cultura, beiden onder leiding van Sergé Latychev. Voorafgaand aan het concert werd een luistercursus gegeven.

Alphen Opus 2 staat al ruim 10 jaar garant voor een interessante programmering, dat was ook ditmaal het geval. Geopend werd met de première van het werk Schimmen in de Kathedraal van Lorre Lynn Trytten. Na Heksencapriolen en het, samen met Ad Wammes geschreven, werk Dinner on the River Amor is dit de derde compositie die Trytten voor Alphen Opus 2 schreef. Ontstaan tijdens de verbouwing van de Grote Kerk te Veere is dit werk gebaseerd op een verzameling van geïmproviseerde altvioolmuziek die door de componiste werd gespeeld ter begeleiding van eerdergenoemde verbouwing. Het soms spookachtige karakter van de verbouwing (‘soms tegen een achtergrond van geluid terwijl anonieme botten voor het oprapen lagen’) vormde de basis voor Schimmen in de Kathedraal. Een zeer bijzondere, maar niet altijd even toegankelijke compositie.

De Kapella Slava Cultura trad solistisch in het voetlicht met de door Johan Riphagen geschreven Paascyclus (‘Stichiry Paschi’). Prachtig qua klank, in sommige passages zeer subtiel, maar even zo vaak vol van klank.

Dat niet alle stukken premières kunnen zijn, bewees Alphen Opus 2 met een tweetal werken die in het vorige seizoen al hun première beleefden. Allereerst de Fantasia for Accordion Orchestra van Gijs van Dijk. Het stuk begint met een variatie in de bas op de eerste drie akkoorden van een bekend Russisch volksliedje. Wat volgt is een boeiend werk, weliswaar met een moderne klank, maar met een dreigende atmosfeer en een groots en indrukwekkend slot. De bezetting is bijzonder: tien accordeonpartijen, een dubbele baspartij en uitgebreid slagwerk. Ook de Tango Fugitativo & Milonga Feliz van de hand van Gerie Daanen was niet nieuw, maar daarom niet minder de moeite waard. Het vormde een luchtig intermezzo. Zoals Gerie Daanen bij de luistercursus vertelde, tekenen de onrust en emotie in de tango de zoektocht naar de innerlijke rust. Een heerlijke fugaïsche tango in een 8/8-maatsoort. Het tweede deel, de Milonga Feliz is de luchtige tegenhanger van deze tango. Het enthousiasme was zichtbaar, zowel bij spelers en dirigent maar ook bij het publiek.

Hoogtepunt van het programma vormde het werk Paleisgeesten van geluidsarchitect Harry de Wit. Ook hij is voor Alphen Opus 2 geen onbekende. In 2003 werd in een lege Haarlemse Schouwburg het werk Whispers of Heavenly Death uitgevoerd. Een indrukwekkend werk, en datzelfde geldt voor Paleisgeesten. Basis voor dit driedelige werk vormt een Russisch sprookje over leven en dood. In deze compositie wordt onder andere gebruik gemaakt van scharen, plamuurmessen, een megafoon en belletjes uit de Himalaya. Voeg daar de accordeons, zang en slagwerk bij en je hebt een unieke compositie. Superlatieven schieten te kort. Een zeer indrukwekkend stuk, uniek in zijn soort. Je komt ogen en oren te kort. Werkelijk een prachtig werk van deze bijzondere componist.

'muziek' of 'MUZIEK'

door Nel Boellaard

Wat is muziek? Ja, je vraagt het je wel eens af als er een auto
naast je staat waarvan de ramen trillen van de dreunende bassen.

Maar, gelukkig, smaken verschillen. En zo kun je ook van smaak verschillen bij de waardering van accordeonmuziek. Mooie muziek, moeilijke of uitdagende muziek, maar in ieder geval eigentijdse muziek staat al in ruime mate tien jaar op de lessenaars van Accordeonensemble 'Alphen Opus 2'. Sommige stukken werden speciaal voor ons ensemble geschreven door Nederlandse componisten.

Een nieuw stuk is soms moeilijk te begrijpen en lijkt dan alleen maar een serie noten waarvan je denkt: wat moet dat worden? Maar de kracht van een dingent zoals onze dirigent Sergé Latychev er een is, is het feit dat hij ook van iets moeilijks altijd weer iets moois weet te maken: dan wordt het voor ons allemaal pas echte muziek. Soms in nader overleg met de componist(e). Want meermaals woont een componist een repetitie of een studieweekend bij, waarbij duidelijk wordt wat hij of zij in gedachten had bij het schrijven van een stuk. En Sergé weet ons steeds weer te motiveren, waardoor we ons altijd volledig inzetten voor een goed resultaat.
Dit seizoen hadden we een heel bijzondere concertreeks. 'Alphen Opus 2' heeft al meerdere keren op verzoek meegewerkt aan projecten met koren. Muzikaal een mooie combinatie. Deze keer werkten we voor een stuk van 'geluidsarchitect' (zoals hij zichzelf ludiek omschrijft) Harry de Wit samen met een mannenkoor dat ook door Sergé gedirigeerd wordt. De 'Kapella Slava Cultura' bestaat uit zangers van de beste Byzantijnse koren en Kozakkenkoren uit Nederland. Alle andere stukken van dit programma waren ook van Nederlandse componisten. De titel van deze concerten: "Definitely Dutch".
Om de muziek begrijpelijker te maken voor het publiek vertelden voor aanvang van de concerten verschillende componisten iets over hun stuk en over zichzelf. Alle betrokken componisten waren tijdens de concerten een of meerdere keren aanwezig, ook gingen enkele werken in première. Bij 'Paleisgeesten', een combinatie van belletjes, scharen, donkere mannenstemmen en accordeon, liepen de rillingen je over de rug. We hadden nog meer geesten op het programma, want 'Schimmen in de Kathedraal' van Lorre Lynn Trytten liet ook je fantasie op hol slaan. Na een solo van het koor speelden we nog een imposant stuk met veel slagwerk van Gijs van Dijk en een prachtige tango en milonga van Gerie Daanen: heerlijk! Lex Bak, de slagwerker van Alphen Opus 2, speelde een solostuk op marimba. Er was dus afwisseling genoeg!
De partners van de zangers maakten nu ook kennis met accordeonmuziek zoals ze die nog nooit gehoord hadden en de reacties waren positief. Er zijn nogal wat mensen die bij accordeon aan muziek voor bruiloften en partijen denken. Daar is niets mis mee: die gezellige muziek kan ook op dit veelzijdige instrument gespeeld worden. Maar op een accordeon kan zoveel méér en steeds meer mensen ontdekken dat. 'Onbekend maakt onbemind' zegt het spreekwoord. Gelukkig kunnen en durven steeds meer mensen kennis te maken met andere muzikale vormen. Na deze concertreeks kwamen er veel e-mails binnen van enthousiaste bezoekers. Een paar citaten:

De muziek was anders, maar mooi. Niet dat supermodeme, wat ik altijd noem Karel Appel op notenschrift, maar het was goed te beluisteren.
Ik vond het een interessant concert (en hoog niveau), alles bij elkaar was het zeer de moeite waard.
Het concert in Utrecht van Alphen Opus 2 was een waar genoegen om te beluisteren. Zeer goede klankkleur, klankverhouding, balans en diverse geluidseffecten maakten van deze uitvoering een succes en het is weer een uitstekend voorbeeld van hoe mooi het instrument accordeon kan zijn. Over Paleisgeesten: "Superlatieven schieten te kort. Een zeer indrukwekkend stuk, uniek in zijn soort. Je komt ogen en oren te kort."

Van deze muziek is een cd opgenomen die dit voorjaar tijdens een concert gepresenteerd gaat worden. Wij zijn benieuwd wat er volgend seizoen op de lessenaar komt. Wij hopen dat, met ons, steeds meer mensen nieuwsgierig worden naar nieuwe klanken en andere muzikale wegen. De mogelijkheden zijn eindeloos. Harry Mooten heeft destijds veel lp's volgespeeld met bekende melodieën (o.a. een prachtige vertolking van het lied 'Aan de Amsterdamse grachten'), maar toen hij eenmaal ontdekt had hoe mooi Bach en Scarlatti op accordeon klonken, wilde hij niets anders meer spelen.
Terugkomend op de beginregels van dit stuk: Muziek is mensen met klanken raken in hun hart. Accordeon is een instrument waarmee je dat kunt bereiken.

Russisch Concert in Heiloo:
Wie jarig is, trakteert!

Door Johan Laffra

Sommige concerten zijn op voorhand al bijzonder. Niet vanwege bijvoorbeeld het optredend gezelschap of de bijzondere programmering, maar zoals in dit geval vanwege de gelegenheid. De Stichting Slava Cultura organiseerde op 11 maart jl. een Russisch Concert ter ere van de 50e verjaardag van dirigent Sergé Latychev. Medewerking werd verleend door het Projectkoor Kapella Slava Cultura en Accordeon Ensemble Alphen Opus 2. Vele belangstellenden hadden de weg naar de werkelijk schitterende Kapel van de G.G.Z. te Heiloo gevonden en genoten van een prachtig lang concert in een formidabele ambiance.

Sergé Latychev werd op 3 maart 1957 in Moskou geboren. Al op zeer jonge leeftijd begon hij met accordeon spelen. Aan het wereldberoemde Gnessin Instituut volgde hij een studie orkest- en koordirectie evenals een Bayanstudie. Sinds 1990 woont hij in Nederland en dirigeert hij het Don Kozakkenkoor uit Rijswijk, het Noord-Hollands Byzantijns Mannenkoor uit Zaandam en de Kapella Slava Cultura. Daarnaast is hij dirigent van Accordeon Ensemble Alphen Opus 2 uit Alphen aan de Rijn.
Het concert kende een tweetal gezichten. Voor de pauze trad de Kapella Slava Cultura voor het voetlicht met een dertiental religieuze liederen uit de Slavisch Byzantijnse ritus. Het dient gezegd: voor de ongeoefende, en in dit geval ongelovige, luisteraar (lees: ondergetekende) was het allemaal wel erg zwaar. Enkele voorbeelden uit het programma, titels zeggen immers vaak al genoeg: Paastropaar (‘Christus opgestaan uit de doden’), Ottsje Nas (het ‘Onze Vader’), Velitsjanie Rozdestvoe Christovoe (‘Wij loven U, levenschenkende Christus, geboren uit de smetteloze Maagd Maria’) en S Nami Bog (‘God is met ons! Beseft dit, mensen, en onderwerpt u, want God is met ons.’). Het koor heeft een prachtige klank en alleen daarom is het al indrukwekkend. Solistisch traden voor het voetlicht: Aad Wesseling (tenor), Cor Koens (bariton) en Bert Bleeker (bas).
Na de pauze werd het programma iets lichter. De negen gezangen werden vrolijk en ook de inhoud van de liederen was minder serieus. Dit uitte zich bijvoorbeeld in: Stjenjka Razin (‘De geliefde van de hoofdman is aan boord. De bemanning wil dat hij haar in de Wolga werpt!’), Reve ta Stoge Snipr Sjiroki (‘De brede Dnjeper loeit en kreunt’) en Soeliko (‘Lang zwierf ik tussen de bergen. Waar ben je, mijn Soeliko’). Ook hier enkele solisten: de tenoren Erik Duizendstra, John Hirst en Wouter Goedhart en de bassen Bert Landman en Dick Passchier.
Accordeon Ensemble Alphen Opus 2 had een, jammer genoeg slechts, bescheiden aandeel in het programma. Zij traden, onder de inspirerende leiding van Sergé Latychev, voor het voetlicht met de, hoe kan het ook anders, Ouvertüre Feuerbändigung gevolgd door de Tarantella uit het ballet Anyuta en tot slot het Adios Noniño van Astor Piazzolla, in arrangement van Ralf Schwarzien.
De Kapella Slava Cultura sloot het concert samen met AO2 af met het overbekende Kalinka, het Pesn o Vestjsjem Olege (‘Lied over de helderziende vorst Olege’) en het Mnogaja leta (‘Nog vele lentes’).
Samengevat: Volgens goed Nederlands gebruik trakteert degene die jarig is. Ditmaal niet met een zoete lekkernij maar met een prachtig concert. Namens mij dan ook een welgemeend proficiat aan dirigent Sergé Latychev: Van harte gefeliciteerd en op naar de volgende 50 jaar!

Alphen Opus 2: ‘Op Verzoek’ in de Koogerkerk

Door Johan Laffra

Het zijn fijne tijden voor accordeonliefhebbers in de provincie Noord-Holland. Na een, weliswaar bescheiden, gastoptreden tijdens het verjaardagsconcert voor Sergé Latychev op 11 maart jl. trad op 29 april Accordeon Ensemble Alphen Opus 2 wederom voor het voetlicht. Ditmaal solistisch in de sfeervolle ambiance van de Koogerkerk te Zuid-Scharwoude met een concert dat de verrassende titel ‘Muziek op Verzoek’ meekreeg.

Op het programma dit keer een zestal werken dat in het verleden met succes door Alphen Opus 2 werd uitgevoerd. Geopend werd met de Gotische Suite van Léon Boelmann, in arrangement van Rob Zieverink. Hierna volgde Avondlied van Alexander Comitas en uit de concertserie Definitely Dutch van het afgelopen seizoen stond Schimmen in de Kathedraal van Lorre Lynn Trytten op het programma. Van de hand van de Argentijnse tangocomponist Astor Piazzolla ditmaal twee werken; Adios Noniño (arr. Ralf Schwarzien) en Libertango (arr. René te Bogt). Uiteraard mocht op dit concert ook de Tarantella uit het ballet Anyuta van Valerie Gavrilin, in arrangement van Sergé Latychev, niet ontbreken. Als intermezzo speelde slagwerker Lex Bak een werk op marimba. Helaas werd de aangekondigde nieuwe compositie Tarantella van Ad de Jong niet uitgevoerd. Hopelijk staat deze op een toekomstig concert alsnog op het programma.

Het werd een prachtig concert, dat ondanks het werkelijk schitterende weer door redelijk wat accordeonliefhebbers werd bezocht. Het uitvoeren van muziek, die in het verleden al met veel succes ten gehore is gebracht, blijft risicovol. Overtreft, of in het minste geval evenaart men de uitvoering van de vorige keer is dan de te stellen vraag. Deze vraag was ook zeker nu aan de orde omdat enkele van de te spelen werken in het verleden niet alleen zijn uitgevoerd maar ook op cd zijn gezet. (Libertango en de Gotische Suite staan op de CD Alphen Opus 2 You uit 1998 en de Tarantella staat op de CD A Musical Explosion uit 2002). Deze werken zijn bij de trouwe fans van Alphen Opus 2 zeer bekend. In dat kader was vooral de hernieuwde interpretatie van de Gotische Suite, en dan in het bijzonder in het Menuett, bijzonder. Dat anders niet altijd minder is bleek hier overduidelijk. Een werkelijk prachtige vertolking. Verdere hoogtepunten waren, zonder de rest te kort te doen, het prachtige Avondlied van Alexander Comitas en Schimmen in de Kathedraal van Lorre Lynn Trytten. Het publiek genoot met volle teugen en liet dit met haar applaus duidelijk blijken.