Tarzan of the Apes

De opera Scenes from Tarzan of the Apes (2018), van de Amerikaanse componist John Franceschina, werd gecomponeerd ter ere van de honderdste verjaardag van de Amerikaanse stille film Tarzan van de Apen, vrij aangepast van de roman van Edgar Rice Burroughs uit 1912. Hoewel de film uitgebreid gebruik maakt van de actiescènes van het boek met Tarzan’s veldslagen met leeuwen, woedende apen en Afrikaanse inheemse stammen, negeert hij bijna volledig de interpersoonlijke relaties tussen zijn vier hoofdpersonages: Tarzan (John Clayton III, graaf van Greystoke), zijn neef William Cecil Clayton, D’Arnot, een Franse luitenant en Jane.

100 jaar oud, maar nog steeds actueel

Door de stomme film en de verschillende sprekende sequels die in Hollywood zijn gemaakt, is Tarzan een cultureel icoon geworden dat het heroïsche ‘wilde kind’ vertegenwoordigt, die leeft volgens de wetten van de jungle, en ongebonden door de taal de conventies van de beschaving, vecht voor de onderdrukten – zoals een superman die van boom naar boom zwaait.

Maar nadat hij is opgevoed in een omgeving die vreemd is aan zijn ware aard, voelt het wilde kind een instinctieve associatie met bezoekers van zijn domein die op hem lijken, zonder oordeel of vooroordeel, en door zijn interactie met die krachten ontwikkelt hij uiteindelijk een volledige persoonlijkheid, één die zijn dierlijke instincten vermengt met gearticuleerd beschaafd gedrag. Zo wordt Tarzan meer dan alleen een heroïsch icoon; zijn verhaal is een metoniem voor de manier waarop alle mensen hun menselijkheid vinden.

Hij vertegenwoordigt de outcasts die een identiteit proberen te vinden in een onvriendelijke wereld; hij is de immigrant en probeert een andere cultuur te assimileren; hij is de soldaat die terugkeert na jaren van militaire dienst alleen om zich thuis in zijn eigen land te voelen.
Tarzan vindt zijn menselijkheid door bereidheid om nieuwe ideeën te leren en te accepteren, om zichzelf zonder vrees aan anderen over te geven en om lief te hebben, zelfs wanneer het opoffering vereist.

Deze visie op Tarzan, te vinden in de originele tekst van Burroughs, toont hem een zeer belangrijke figuur in de wereld van vandaag waar persoonlijke identiteit een hot-item probleem is geworden en voor velen is leven in angst de manier van leven. Tarzan van de Apen, geschreven in 1912, anticipeert op de wereld waarin we vandaag leven.

De compositie

De opera Scenes from Tarzan of the Apes, is gecomponeerd voor drie zangers die zeven verschillende rollen spelen, een orkest van elf accordeons en drie percussionisten, allemaal onder leiding van een dirigent die de rol van Creator speelt in de productie. Het concept van creatie – het creëren van identiteit, het creëren van een voorstelling, het creëren van een rol, enzovoort, staat centraal in de productie. De opera is speciaal gecomponeerd voor het Accordeon Ensemble Opus 2, onder leiding van Hans Barten, die de rol van Creator in de productie zal vervullen.

Er werd gekozen voor een accordeonorkest, eerder dan een meer traditioneel ensemble om de muziek voor de opera te voorzien van een gevoel van onbekendheid in het publiek om hen de ervaring te geven die de personages voelen in een vreemde omgeving. Hoewel de eerste acte plaatsvindt in een vertrouwde omgeving voor Tarzan, creëert de aanblik van bezoekers op een onbekende plek, een gevoel van onbekendheid bij Tarzan.

Naarmate de opera vordert, wordt het geluid van de accordeons bekend bij het publiek, net zoals de personages een groter gemak ervaren in hun omgeving.

Van groot historisch belang is het feit dat Scenes from Tarzan of the Apes de eerste opera is die ooit alleen gecomponeerd en georkestreerd is voor een orkest van accordeons. De muziek van de opera is zeer eclectisch om een gevoel van vertrouwdheid, verrassing en een soort van onenigheid tussen Antonin Artaud en het publiek te creëren. Muzikale stijlen variëren van stille-filmmuziek tot hedendaagse atonaliteit, Afrikaanse ritmes, jazz en suggesties van Puccini, Korngold en Richard Strauss.

Multimedia, kostuums & decor

Daarnaast maakt de opera gebruik van multimedia met projecties van een deel van de originele openbare Tarzan van de Apen-film, evenals beelden van moderne metaforische jungles (grote steden zoals Amsterdam en New York City, bijvoorbeeld) en angstaccentuerende evenementen naast de leeuwen en apen van de stomme film.

En om het filmconcept in de hele opera te behouden, zal ook de geschreven stomme-filmachtige vertelling worden geprojecteerd, evenals daadwerkelijke beelden van de zangers, d.m.v. twee videocamera’s op de achtergrond, die uit een ladder bestaat, en drie stoelen, op verschillende functionele manieren geconfigureerd.

Hoewel de door Burroughs gespecificeerde tijdsperiode wordt aangehouden in de clips van de originele stille film, worden de zangers gekostumeerd in een moderne eigentijdse stijl en zingen en acteren in een abstracte en tijdloze ruimte.

Copyright Alphen Opus 2
2014